bolu satılık daireler İle Metafizik66

bolu satılık daireler İle Metafizik66 sizlere en güzel sekilde bolu satılık daireler yazdı ve bolu satılık daireler diyorki O halde sözünü ettiğimiz iki neden ile ilgili olarak ilk filozofların yaptıkları araştırmanın bu noktaya kadar gelip dayandığı görülmektedir.5. Bölüm < İncelemenin Devamı, Pythagorasçılar, F.lealılar, Formel Neden >
Bu filozofların^) çağdaşı olan, harta onlardan önce gelen ve matematiğe kendilerini veren ilk insanlar olan, Pythagorasçılar diye adlandırılan^*') kişiler, sadece bu disiplini geliştirmekle kal-
\ı»klııgnn talepleri anısında bir tür uzlaştırma teşkil eden bir öğreti olarak görımmcktctlir, Vmc ıtomciılarm Flcacılık vc HerakJeiros<,ııluğım her ikisini ve I Icgelci anlamda “aşmak" ve bir nml.ın varlığın özü bakımından ıleğişmczliğini muhakıza ederken, öre yandan ıleğişen görüntülen'kurtarmak" işteşliklerini söyleyebiliriz. Buna karşılık P)thagoras<,ılığm evrenin aritmetik vc mikTİ7 bir yapıda okluğuna ilişkin anlayışı, atomcu kuramın oluşumu üzerinde hcıhangi bir etkide btıltınmuş görünmcmekteilir. Bu, özellikle parçacıkların hareketi için zorunlu olan sürekli vcpcomctrik nitelikli boşluk anlayışından ileri gelmektendir.
1)Hodete seyrek vc yoğun olan, maddenin ilk değişmeleri, özel biçimleridir (affeetions). |Krj. Filik, I, 4, 187 a 12). Bonitz’c göre (“’*>) Aristoteles bu pasajda butun olarak en eski fılozof-lırı kmetmektedir. Ancak gerçekte değişmenin nedenleri «darak seyrekleşme vc yoğunl.ışmayı fk-ri sürenlerin yalnızca .An.ıksimenes vc Diogenes oldukları görülmektedir (R<»ss, l, 139).
2)"Rbysmos", “diathige" vc “tro|>e" (ot;m, tem;ıs, dönüş).
.^) Krş. Gök Ozrrine, III, 2, 30ü b 8.
4)Yanı Atoıntuların.
23. s.atırda geçen vc 8, 989 b 29'da tekrar edilen İ^Mrtroi'oloji. I, 6, 342 b 30 d bkz.) “htu kdiHimcnoi" (vUİlandırılanlar) deyiminin anlamı ile ilgili tdarak bkz. Bonitz, Burnett,/./4«r. Ph fr„ i. 102, not I. O,
mamı^lar, aynı zamanda onun içinde yerişriklerinden marenja, ğin ilkelerinin her şeyin ilkeleri olduğunu düşünmüşlerdir. ilkeler arasında sayıların, doğaları gereği ilk (şeyler) olmalar^ dan,^»> var olan veya varlığa gelen şeylerle, sayılar arasında b,, çok ve onlarla Areş, Toprak ve Su arasında olduğundan fa/la sayıda benzerlikler bulunduğunu gördüklerini düşünmdf rinden<-> (çünkü onlara göre sayıların filanca özel biçimi adale diğeri ruh ve akıl, bir diğeri uygun zamandır. Hemen heme diğer bürün şeyler de aynı şekilde, sayısal olarak ifade edilebilir. 1er),ayrıca müziksel skalaların değişim ve oranlarının sayıbrt ifade edilebilir olduğunu gördüklerinden; böylece füm dipr şeylerin doğaları bakımından sayılara benzer görünmesi, savıb nn ise kendilerine doğanın bürününde ilk şeyler olarak görünmelerinden dolayı Pyrhagorasçılar sayıların öğelerinin. Her şfvin öğeleri olduğunu ve bürün göğün bir ahenM**^ ve sayı olduğu nu düşünmüşlerdir. (3nlar göksel olaylar, göğün kısımları vc evrenin tüm düzeni ile sayıların özellikleri ve müziksel skalj-lar arasında bulabildikleri bürün benzerlikleri toplayıp kendi sistemleri içİne sokmakta ve eğer herhangi bir noktada bir boşluk kendini gösterirse, kuramlarının tutarlılığını sağlamak çabucak zorunlu eklemelerde bulunmakravdılar. Örnc*
1)M «rcmarik^'l kavramlar içinde kayılar, birincil, ilktirler vc büyükUiklcrtlcn once gelirler Hm ııklııklor, d.ıha karmalıktırlar (ek prosrheseos) (krj. >aıkar<la 2, 982 a 28’in notu). O haWf \avil İt ilke İHİevi gi»rmck için biçilmiş katrandırlar.
2)Burnetr (Z ’/lur. Hr la Ph. gr., s. 9.S-126 vc 3I7-3S4) vc Robin'de (Z// Prnf/r, gr., s. r}thap»raNçılıkla ilgili iyi açıklamalar varılır. — Sayılarla gerçeklik arasındaki benzerlikler hakkın
11I bkr. Sf. 1 h<»m.u. s. 4 1, not 1 20.
S)r>kı ^rhçilcr P)ahagorasçılar caratından bu belirlemelerin herbirine tahsis eılilen sayıkr kımıısnnd.ı birbirlerine anla^ma7İık halimledirfcr. örneğin üri.tlrt, Alek.'a gi>re (.38, 12 vti.) S N’caa 9‘la (2x2, 3x3); Asklepius, 34, 17), Svrianus (130, 29), Philoponos’a p>re İJn Plfys., 388 30) 5’k*: Plufarkhos'a gorc {Ae h. n Os., "S) 3’lc temsil eılilmckteydi. gdince, o, Alek.’a
göre (39, 13) 1 dı; .Asklepius'a göre ise (.36, 20) sezgisel akıl gerçekten 1 tarafından temsil edil mektc\xli: ancak öncüllerden sonuca gklen hareketinden ılolayı rihin 2 ile temsil eılilmekteyd» Syrianııs'a göre (130, 3.3) 2cka 6 veya 216 idi Uygun zaman, fmat {V\\xo%) 7 idi vb. Bu aritmetik' sel mîseisi/min iyi bir özeti için bk2. Roa, I, 144.
4)(iok kureİcTİnin ahengi (veş-a küre kavramı astronomiye ancak daha sonraları sokukhı^ için ıkıha ık*ğmsu gok ciatimlerinin ahengi) vc açıklaması hakkında krş. Gök Üzrrinr. 9, 290 b
12vd. l^maısai müziğin ancak bir imgesi okluğu gerçek “ahenk", kirilleri (harmonia) merkezi
are$ errahmlı gıinej. ay, gercgcnlcr ve yıldızların çizdiği dairesd yönU- ’ göksel lirin ‘ar-
m<»nîa"siılır. P)thagoras, göksel cisimler arasındaki aralıkları üç mü^ ^^^jj^^uarr, kent, ok-ns) özde? kılmaktaydı; TtmataPt^ (3^ b) gezegenlere verilen
gök kürelerinin ahengi iğretilerinin ilerin İçmesi ne hır ranışılmas. ^
^in 10 sayısı<*l mükemmel ve sayıların rüm doğasım içinde bulunduran bir sayı olarak göründüğünden gökre hareket eden cisimlerin 10 tane olduğunu söylemektedirler. Ancak görünen gök cisimleri^-! yalnızca 9 tane olduğundan bu boşluğu doldurmak üzere onlar bir onuncuyu, yani Karşı-Yer’i icar etmişlerdir. Bu konulan başka yerde daha ram bir biçimde ele aldık.kü Eğer burada ona yeniden temas ediyorsak, amacımız bu filozoflardan da ilkeler olarak kabul ettikleri şeylerin neler olduğunu ve onların yukarda saydığımız nedenler içine nasıl girdiğini öğrenebilmektir. O halde bu bakımdan onların da^"^l sayıyı hem şeylerin maddesi. hem de onların gerek değişimleri, gerekse hallerini meydana getiren şey olarak göz önüne aldıkları açıkrır.1^1 Onlar ayrıca sayının öğelerinin Çift olan ve Tek olan olduğunu, bunlardan Tek
llOn (Jckas), var olan hcrşcyi i<,inc alan mükemmel savulır. Çünkü 10=1+2+3+4. Şimdi nc çk w rci'oian I (mon.ad), sayıdır, ilk çilit olan 2, doğrudur. İlk rek ol.an 3, vıİ7e)\lir vc ilk kare (lUn S, dsımilir. 10, erdi-cbcıliliğin Laynağı vc koku olan ve merhelıe yeni girenlerin üzerine yc-■liıı mıkieri esrarengiz “tetrakros" ile remsil eılilmekreydi. “Terraktos", bir sürü arirmcnkscl vc mcm<ık»|ik erdemi ifade çilen üçgen bir sayı idi. O, şöyle gösteriliyordu:
llaş. Bumert. L'Aurvrr dc Lt Ph, gr., s. I 1 5; Robin, La Prm/gr., s. '’3).
2t Gfinioen dokuz gök cismi, sabir yıldızlar kıiresi, yeili gezegenin küreleri \-c dunyaılır. -K«şı -Ver (antıkhton) hakkında bakınız: Gök Üzerine, II, 13, 203 a 18.
3> Gtk Cterine. II, 13, 203 a 23-b 20; Fragm. de Pythafpreh, II, 1 S13 a 40-b 20. i- IV, safirdin sr>nıına kailar olan kısım ile ilgili olarak bkz. Ritter et Preller, s. VS-S8, no 6»6 udan - “»»nların da": Pythagorasçılar şe\4erin özel biçimlerini herhangi bir m.Kİdi öğenin özel ^lMİr^ hdirlenimleri ile açıklayan Doğa Filozofları gibi akıl nlrııruvorlar.
S(0 halde «ayı, varlıkların “dcğişim"leri (patbe) ve “halleı "inin (hekseis) hem maddi, hem de y nedenklır. (Alek., 41, 19 vd. O, d.ıha sonra b.aşka yorumlar veriyor). Ross’a göre (I, 14“'), ‘«kilehm parhe te kai hekseis" (değişimler ve haller olarak ilke) ibaresi müphem bir biçimde sc-nka'lmmd* neden anlamına gelmektedir; çünkü “p ırhe" vc "hekseis", “eıde" ile eşanlamlıdır. N((4um olsun, Arisroreleı'in düşüncesi açıktır ve St. I hoınas onu şu şekilde karşılam.ıktadın Vı^fur.., g§nere numerum ene prımipıuın fituf nionenon, et panıonut numrrei ene m ut pttnh-ne mhtm et tieut hakitm - "pathos" ve “hekds" arasındaki faikla ilgili cdaıak bkz. nıkarda 3, VI3h IV İr ligdi nm.
maddi nedeni ve onların canlı tözü olaı.ık sayı anlayışına Pythagorasçdarda bir diğer, «yış, ^1 ««yıları şeylerin raklit ettikleri m<Kİeller ol.ııak gıırcn anlayış gelip eklenmektedir. IU4sh« 4ı öğreti «rafındaki ilişkileri vc onlar arasııula teşebbüs cıliiebıleıc'k bir uzi.aştırma de-iM |i>reccğız 6, 087 bil.bolu satılık daireler sundu...